Prowadzimy Szkołę Logoterapii i Psychoterapii Egzystencjalnej, opartą na metodzie Viktora E. Frankla – wiedeńskiego psychiatry i neurologa. Nasz program bazuje na oryginalnej koncepcji Frankla, rozwijanej przez dr Elisabeth Lukas oraz ks. prof. Kazimierza Popielskiego. Czerpiemy również z doświadczeń ich uczniów, wzbogacając nauczanie o współczesne podejścia. Korzystamy zwłaszcza z wiedzy i praktyki specjalistów z Krakowskiego Instytutu Logoterapii.
Logoterapia, jako metoda psychoterapeutyczna, integruje elementy innych szkół psychoterapii, jednocześnie dysponując własnym zestawem technik pracy, oryginalnymi metodami konceptualizacji problemów pacjentów oraz charakterystycznymi obszarami terapeutycznymi. Celem naszej szkoły jest kształcenie psychoterapeutów zdolnych do efektywnego stosowania zasad logoterapii i analizy egzystencjalnej w pracy z pacjentami.
Prof. Viktor E. Frankl urodził się 26 marca 1905 roku w Wiedniu jako drugie z trójki dzieci Elsy i Gabriela Franklów. Jego starszy brat miał na imię Walter, a młodsza siostra Stella. Matka, Elsa (z domu Lwa) pochodziła z Pragi. Ojciec, Gabriel, pochodził z południowych Moraw. Gabriel w młodości podjął studia medyczne, ale przerwał je i rozpoczął pracę w administracji państwowej, dochodząc do stanowiska dyrektora w Ministerstwie Opieki Społecznej. Rodzice Viktora byli przywiązani do religii żydowskiej, a V. Frankl wspominał, że ojciec uczył go modlitwy. W okresie I wojny światowej rodzina Franklów doświadczyła problemów materialnych, a nawet cierpiała na niedostatek jedzenia. Viktor od dziecka pragnął zostać lekarzem. W czasie nauki w szkole średniej uczęszczał na otwarte wykłady z psychologii i jako uczeń w roku 1921 miał swoje pierwsze publiczne wystąpienie na temat: „O sensie życia”. W tym czasie rozpoczął również korespondencję z Zygmuntem Freudem. Wyniesiona z domu wrażliwość społeczna sprawiła, że dołączył do związku Młodych Robotników Socjalistycznych. W 1923 roku Frankl intensywnie zainteresował się psychologią indywidualną Alfreda Adlera, a w 1924 podjął studia medyczne. W tym czasie działa jako rzecznik Austriackiego Socjalistycznego Stowarzyszenia Licealistów i coraz bardziej angażuje się w działalność związaną ze środowiskiem skupionym wokół A. Adlera. W 1925 artykuł Viktora Frankla, zatytułowany „Psychotherapy and Weltanschauung” został opublikowany przez „International Journal of Individual Psychology”. Jako student medycyny starał się badać granice między psychoterapią i filozofią, koncentrując się na fundamentalnym pytaniu o sens i wartości, które stały się motywem przewodnim jego życiowej pracy. Wygłaszał wykłady publiczne na kongresach w Duesseldorfie, Frankfurcie i Berlinie, a w 1926 roku po raz pierwszy użył słowa logoterapia w odniesieniu do troski o zdrowie psychiczne zorientowanej na sens.
W czasie studiów medycznych Viktor Frankl interesował się dokonaniami Rudolfa Allersa i Oswalda Schwarza oraz filozofią Maxa Schelera, stając się krytyczny wobec koncepcji Alfreda Adlera. To sprawiło, że twórca psychologii indywidualnej wykluczył Viktora z grona swoich zwolenników. Jednak Frankl długo utrzymywał z tym środowiskiem przyjazne stosunki (między innymi z córką Adlera). W latach 1928-1929 Frankl zorganizował w Wiedniu ośrodki poradnictwa dla młodzieży, w których udzielano bezpłatnej pomocy. Do projektu dołączyli psychologowie, tacy jak Charlotte Buehler i Erwin Wexberg. W roku 1930 stworzył specjalny program doradczo-pomocowy, po którym po raz pierwszy od lat znacząco spadła liczba samobójstw studentów w Wiedniu. W tym czasie V. Frankl zwrócił na siebie uwagę Wilhelma Reicha, który zaprosił go do Berlina. Otrzymał też zaproszenia na wykłady w Pradze i Budapeszcie. W tym samym okresie angażuje się wiedeńskie ośrodki edukacji dla dorosłych prowadząc kursy z zakresu higieny psychicznej. W latach 1928-1938 przeprowadził kilkadziesiąt kursów dla młodych ludzi. W tym czasie zaczyna się też interesować wspinaczką górską, która staje się potem jego życiowa pasją.
W 1931 roku jako młody lekarz Viktor Frankl rozpoczyna pracę w Wiedniu, w Szpitalu Neurologicznym (Maria Theresien Schloessl), odbywając szkolenie z neurologii. Już w 1933 zostaje kierownikiem pawilonu dla kobiet po próbach samobójczych, w Szpitalu Psychiatrycznym Steinhof, również w Wiedniu. Do roku 1937 z jego usług skorzystało około trzech tysięcy pacjentek. W 1937 roku Frankl otwiera prywatny gabinet neurologiczno-psychiatryczny, jednak już w 1938 musi go zamknąć ze względu na przepisy wprowadzone wobec żydowskich lekarzy po zajęciu Austrii przez oddziały Hitlera. Panowanie nazistów w Austrii sparaliżowało też działalność ruchu syjonistycznego, z którym Frankl sympatyzował.
W 1939 roku w szwajcarskim czasopiśmie medycznym opublikował artykuł „Filozofia i psychoterapia”, w którym użył określenia „analiza egzystencjalna” w odniesieniu do filozoficznych założeń logoterapii. W latach 1940-1942 zajmował stanowisko dyrektora Oddziału Neurologicznego Szpitala Rothschilda (kliniki dla żydowskich pacjentów). Pomimo zagrożenia własnego życia, sabotował nazistowskie procedury wystawiając fałszywe diagnozy, aby zapobiec eutanazji osób chorych psychicznie prowadzonej w ramach tzw. Akcji T4. Zaczął pisać pierwszą wersję swojej książki „Aerztliche Seelsorge” (Lekarz i dusza), której manuskrypt zabrał potem do obozu. Frankl otrzymał wizę imigracyjną do Ameryki, jednak nie skorzystał z niej, gdyż nie chciał opuszczać swoich rodziców.
W 1941 roku Frankl poślubił swoją pierwszą żonę, Tilly Grosser, która była pielęgniarką. Z powodu panującej wówczas dyrektywy dotyczącej narodzin (żydowskie dzieci nie miały prawa przyjścia na świat), w 1942 roku hitlerowcy zmusili młode małżeństwo do dokonania aborcji. We wrześniu tego samego roku Viktor i Tilly Frankl zostali aresztowani i razem z rodzicami deportowani do getta Theresienstadt (Terezin), na północ od Pragi. Siostrze Viktora, Stelli, udało się wyjechać do Australii. Brat Walter wraz z żoną próbowali uciec przez Włochy, jednak zostali schwytani i wysłani do obozu. Po pół roku pobytu w Terezinie ojciec Frankla, Gabriel, umiera z wyczerpania. Viktor i Tilly, a wkrótce potem i jego 65-letnia matka, Elsa, zostali przewiezieni do obozu zagłady Auschwitz-Birkenau. Elsę Frankl natychmiast zamordowano w komorze gazowej, a Tilly przeniesiono do obozu Bergen-Belsen, gdzie zmarła w roku 1945. Po krótkim pobycie w Auschwitz Viktora Frankla przetransportowano z częścią więźniów, w bydlęcych wagonach, do Kaufering i Türkheim (filie obozu w Dachau). W ostatnim obozie zachorował na dur brzuszny. Aby uniknąć śmiertelnego załamania podczas nocy nie spał, rekonstruując utracony manuskrypt książki na skrawkach papieru skradzionych z obozowego biura. 27 kwietnia 1945 roku obóz został wyzwolony przez wojska amerykańskie. Początkowo Frankl pracuje jako lekarz w szpitalu zorganizowanym dla byłych więźniów obozów, którzy nie mieli miejsca pobytu. Wkrótce jednak powraca do Wiednia, gdzie w przeciągu kilku dni docierają do niego wieści o śmierci żony, a także matki oraz brata i bratowej zamordowanych w Auschwitz.
Po wojnie Viktor Frankl musiał zmierzyć się ze swoim cierpieniem i pokonując rozpacz wraca do pracy jako lekarz. Rekonstruuje utracony w obozie rękopis książki „Aerztliche Seelsorge” i wydaje ją w 1946 roku. W tym samym roku obejmuje stanowisko dyrektora Vienna Neurological Policlinic, które piastuje przez następne 25 lat. Również w 1946 powstaje książka „Psycholog w obozie koncentracyjnym”, która później została przetłumaczona na język angielski i opublikowana jako „Man’s Search for Meaning” (Człowiek w poszukiwaniu sensu). Ta publikacja staje się najbardziej popularną książką Viktora Frankla, osiągającą milionowe nakłady na całym świecie.
W roku 1947 Viktor poślubił Eleonore Schwindt, która wytrwale pomagała mu w pracach nad kolejnymi książkami notując dyktowane treści. W grudniu 1947 roku urodziła im się córka Gabriele. Frankl publikuje swoje kolejne książki: „Psychoterapie in der Praxis”, „Zeit und Verantwortung” oraz „Die Existenzanalyse und die Probleme der Zeit”. W 1948 otrzymuje tytuł doktora filozofii, a swoją dysertację wydaje jako „Der Unbewusste Gott” (Nieuświadomiony Bóg). W 1950 Frankl założył „Austriackie Medyczne Towarzystwo Psychoterapii” i został jego pierwszym prezydentem. W tym samym roku powstaje książka „Homo Patiens”, której głównym tematem jest antropologia cierpienia i udzielanie wsparcia osobom cierpiącym. Autor jest zapraszany z wykładami na uczelnie w Anglii, Holandii i Argentynie. W USA koncepcję Frankla oraz publikacje jego książek promuje Gordon Allport. Pierwsze wydanie książki „Człowiek w poszukiwaniu sensu” nosi w USA tytuł „Od obozu koncentracyjnego do egzystencjalizmu”. W 1955 roku Viktor Frankl został awansowany na stanowisko profesora Uniwersytetu w Wiedniu. Coraz częściej zapraszany jest na zagraniczne uniwersytety z gościnnymi wykładami. Jednocześnie dalej rozwija logoterapię i analizę egzystencjalną. Opisał teoretyczne i praktyczne aspekty nerwic z punktu widzenia logoterapii w książce pod tytułem „Theorie und Therapie der Neurosen”. Viktor Frankl w 1961 roku, jako visiting professor Universytetu Harvarda, wypowiada często cytowane słowa: „Statua Wolności na wschodnim wybrzeżu powinna zostać uzupełniona Statuą Odpowiedzialności na zachodnim wybrzeżu.”
W 1970 roku na Uniwersytecie Międzynarodowym w Stanach Zjednoczonych w San Diego (California) powstaje pierwszy na świecie Instytut Logoterapii. W tym czasie Viktor Frankl pobiera lekcje latania i w 1973 roku zdobywa licencję pilota. W 1980 roku w San Diego odbywa się pierwszy Międzynarodowy Kongres Logoterapii. W 1985 roku Alfried Längle założył w Wiedniu Towarzystwo Logoterapii i Analizy Egzystencjalnej (GLE). Jednak kilka lat później prof. Frankl dystansuje się od tej grupy ze względu na, nie dające się pogodzić z logoterapią, różnice w koncepcji ludzkiej egzystencji oraz koncepcji sensu. W 1986 roku wyróżniająca się uczennica Viktora Frankla, dr Elisabeth Lukas, otwiera Południowoniemiecki Instytut Logoterapii, oferujący pierwsze profesjonalne szkolenia z zakresu logoterapii i analizy egzystencjalnej, zaaprobowane przez twórcę logoterapii. W 50 rocznicę zajęcia Austrii przez wojska hitlerowskie (1988) prof. Frankl wygłosił przemówienie na Rathausplatz w Wiedniu, w którym przeciwstawił się pojęciu „zbiorowej winy”. Ten sławny Wiedeńczyk był doktorem honoris causa wielu światowych uniwersytetów, a w 1994 roku taki tytuł przyznała mu też polska uczelnia (Katolicki Uniwersytet Lubelski). W 1997 roku opublikowana zostaje jego ostatnia książka: „Man’s Search For Ultimate Meaning”. Viktor Frankl umiera 2 września 1997 w Wiedniu. Spoczywa w żydowskiej części wiedeńskiego Cmentarza Centralnego.
Na podstawie:
Viktor Frankl Institute https://www.viktorfrankl.org/biography.html,
filmu dokumentalnego „Viktor and I” (2010) w reż. Alexandra Vesely (wnuka Viktora Frankla)
oraz książki V. Frankla „Życie z sensem. Autobiografia” (2023)
